Chwalenie uczniów zgodnie z zasadami Growth Mindset oraz oceniania kształtującego wymaga uwzględnienia kilku kluczowych elementów:
Jaka powinna być pochwała?
- Skupienie się na wysiłku i postępach ucznia, a nie tylko na osiągnięciach końcowych. W ten sposób zwrócisz uwagę na to, co uczeń już osiągnął i jak bardzo pracował, a nie tylko na to, co jeszcze musi zrobić. Na przykład, zamiast pochwały za wysoką ocenę, możesz powiedzieć: „Widzę, że bardzo ciężko pracowałeś, aby osiągnąć ten wynik. Twoje wysiłki są naprawdę godne pochwały”.
- Podkreślenie znaczenia błędów i porażek jako naturalnego elementu procesu nauki. Zamiast krytykować ucznia za błędy, możesz podkreślić, że popełnienie błędów jest częścią procesu uczenia się i że każdy błąd może być użyteczny jako punkt wyjścia do dalszej nauki. Na przykład, zamiast powiedzieć: „Nie powinieneś robić błędów”, możesz powiedzieć: „Twoje błędy pomogą ci zrozumieć, gdzie musisz się jeszcze uczyć”.
- Wspieranie ucznia w odkrywaniu swojego potencjału i rozwijaniu swoich umiejętności. Możesz pochwalić ucznia za podejmowanie nowych wyzwań i próbowanie czegoś nowego, nawet jeśli wynik nie będzie idealny. Możesz również zwrócić uwagę na to, jak uczeń wykorzystuje swoje mocne strony i nauczyć go, jak rozwijać słabsze obszary. Na przykład, zamiast powiedzieć: „Jesteś świetny w matematyce”, możesz powiedzieć: „Jesteś bardzo dobry w matematyce, ale wiesz co? Masz taką umiejętność, aby być świetnym w nauce języków obcych. Dlaczego by nie spróbować?”
- Koncentrowanie się na procesie, a nie tylko na wyniku. W ten sposób zwrócisz uwagę na to, jak uczeń się uczy i jak podejmuje wyzwania, a nie tylko na to, co osiągnął. Możesz na przykład pochwalić ucznia za to, że pracował nad zadaniem przez długi czas, korzystając z różnych źródeł informacji, zamiast tylko zwrócić uwagę na to, że ostatecznie uzyskał dobrą ocenę.
Skuteczne i nieskuteczne pochwały
| Nieskuteczne, szkodliwe pochwały | Skuteczne pochwały |
|---|---|
| ✘„Jesteś bardzo inteligentny/a, więc wszystko powinieneś/aś wiedzieć.” | ✔ „Widzę, że poświęcasz dużo czasu na naukę i widać efekty.” |
| ✘„Nie musisz się starać, aby uzyskać dobre oceny, bo i tak jesteś świetny/a.” | ✔„Doceniam twoje wysiłki i cieszę się, że jesteś zmotywowany/a do nauki.” |
| ✘„Twoje wyniki są najlepsze w klasie, więc nic nie musisz zmieniać.” | ✔Widzę, że radzisz sobie bardzo dobrze, ale czy jest coś, co możesz poprawić?” |
| ✘„Nie ma sensu, abyś się starał/a bardziej, bo zawsze osiągasz dobre wyniki.” | ✔”Widzę, że chcesz się rozwijać i pracujesz nad swoimi umiejętnościami.” |
| ✘„Jesteś najlepszy/a, a inni powinni brać z ciebie przykład.” | ✔„Cieszę się, że możemy razem pracować i uczyć się od siebie nawzajem.” |
| ✘„Nie musisz się uczyć, bo i tak wszystko umiesz.” | ✔„Doceniam twoją wiedzę, ale pamiętajmy, że zawsze możemy się czegoś nowego nauczyć.” |
| ✘„Jesteś bardzo utalentowany/a, więc nie potrzebujesz już więcej ćwiczyć.” | ✔„Widzę, że masz wiele talentów, ale ćwiczenie może pomóc ci je rozwijać.” |
| ✘„Nie ma niczego, czego byś nie mógł/mogła osiągnąć.” | ✔„Doceniam twoje aspiracje i zmotywowanie, aby osiągnąć swoje cele.” |
Podsumowanie
Skuteczne pochwały to takie, które zamiast pochlebstw i chwalenia ogólnikami skupiają się na konkretnych osiągnięciach i wysiłkach. Dzięki temu uczniowie czują się zmotywowani do dalszej pracy i rozwoju, a ich samoocena staje się bardziej realistyczna. Nieskuteczne, szkodliwe pochwały z kolei mogą prowadzić do stagnacji w rozwoju, braku motywacji i problemów z samooceną. Ważne jest, aby pochwały były oparte na osiągnięciach uczniów i pozytywnych zachowaniach, a nie na stałych cechach i talentach. Jakie są Twoje doświadczenia z pochwałami? Czy widzisz skutki nieskutecznych pochwał w swoim życiu lub w pracy z uczniami?
